سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ - ۲۲:۴۵
چه گناهانی موجب خلود در جهنم می شود

حوزه/ حجت الاسلام قاسم خانی در پاسخ به این سؤال که آیا هر گناهی انسان را به خلود در جهنم می‌رساند، گفت: پاسخ منفی است. اگر گناه به مرحله‌ای برسد که سراسر وجود گناهکار را احاطه کند، سبب خلود در جهنم خواهد شد؛ اما اگر به این مرحله نرسیده باشد، لزوماً موجب خلود نیست.

به گزارش خبرگزاری حوزه از ارومیه، حجت‌الاسلام حجت قاسم‌خانی عصر سه‌شنبه در جلسه تفسیر قرآن که در دفتر امام جمعه خوی برگزار شد، به تفسیر آیه ۸۱ سوره مبارکه بقره با موضوع «احاطه گناه و حقیقت خلود در آتش» پرداخت و اظهار داشت: مرحوم شُبّر در تفسیر آیه شریفه ﴿بَلَیٰ مَن کَسَبَ سَیِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِیئَتُهُ فَأُولَٰئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ﴾ می‌فرماید: «رَدٌّ عَلَیْهِمْ»؛ یعنی پاسخی در ردّ سخن آنان است. در آیه قبل، یهودیان ادعا می‌کردند که جز چند روز وارد آتش جهنم نمی‌شوند و برای این مدت کوتاه نیز توجیهات مختلفی مطرح می‌کردند.

وی افزود: خداوند در پاسخ به این ادعاها می‌فرماید: «بَلَی»؛ آری، چنین نیست! بزرگان تفسیری ما از این آیه استفاده کرده‌اند که اگر کسی عقیده‌ای انحرافی را به قرآن، پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله یا اهل‌بیت علیهم‌السلام نسبت دهد، نباید در برابر آن سکوت کرد؛ بلکه باید با پاسخی دقیق، مستدل و عالمانه به شبهه پاسخ داد.

استناد به روایت پیامبر اکرم (ص)

امام جمعه خوی در ادامه به روایتی از پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله در این باره اشاره کرد و گفت: «إِذَا رَأَیْتُمْ أَهْلَ الرَّیْبِ وَالْبِدَعِ مِنْ بَعْدِی، فَأَظْهِرُوا الْبَرَاءَةَ مِنْهُمْ...» پس از من، هرگاه شکاکان و بدعت‌گذاران را دیدید، از آنان بیزاری بجویید و در معرفی انحرافات و بدعت‌های آنان بکوشید و با دلایل خود آنان را محکوم سازید تا در تباه کردن اسلام طمع نکنند.

وی با اشاره به توضیح علامه مجلسی رحمه‌الله درباره واژه «باهتوهم» خاطرنشان کرد: ظاهر آن است که مقصود از «مباهته»، الزام کردن آنان با حجت‌های قاطع و حیران ساختن آنان است؛ به گونه‌ای که نتوانند پاسخی بدهند.

معنای «کَسَبَ سَیِّئَةً»

حجت الاسلام قاسم خانی در بخش دیگری از سخنان خود به معنای «کسب» در آیه شریفه اشاره کرد و اظهار داشت: کسب و اکتساب در لغت به معنای جلب منفعت است. وقتی می‌گوییم فلانی کاسب است، یعنی در پی کسب منفعت است. اما در این آیه تعبیر قرآن «مَنْ کَسَبَ سَیِّئَةً» است؛ یعنی کسی که گناه را کسب می‌کند!

وی با استناد به تفسیر تسنیم آیت‌الله جوادی آملی، جلد ۵، صفحه ۳۲۳، علت این تعبیر را چنین تبیین کرد: زیرا شخص گناهکار هنگام انجام گناه، برای خودش منفعتی تصور می‌کند. کسی که کم‌فروشی می‌کند، ربا می‌گیرد و مرتکب گناه می‌شود، در محاسبات نادرست خود چنین می‌پندارد که سودی به دست آورده است.

آیا هر گناهی موجب خلود در جهنم می‌شود؟

امام جمعه خوی در پاسخ به این سؤال که آیا هر گناهی انسان را به خلود در جهنم می‌رساند، گفت: پاسخ منفی است. اگر گناه به مرحله‌ای برسد که سراسر وجود گناهکار را احاطه کند، سبب خلود در جهنم خواهد شد؛ اما اگر به این مرحله نرسیده باشد، لزوماً موجب خلود نیست.

معنای «خَطِیئَتُهُ» و «احاطه خطیئه»

وی با اشاره به تفسیر المیزان علامه طباطبایی رضوان‌الله‌تعالی‌علیه، جلد ۱، صفحه ۲۱۵،ادامه داد: خطیئه صرفاً خود گناه نیست؛ بلکه حالتی است که در اثر ارتکاب گناه در نفس انسان پدید می‌آید. برای مثال، کسی به یک آمر به معروف محجبه توهین می‌کند؛ این رفتار یک سیئه است؛ اما پس از انجام آن، حالتی در روح و نفس او ایجاد می‌شود که از آن به خطیئه تعبیر می‌شود.

حجت‌الاسلام قاسم‌خانی در تبیین معنای «احاطه خطیئه» به بیان علامه طباطبایی اشاره کرد و گفت: احاطه خطیئه مانند وضعیتی است که یک زیردریایی در میان اقیانوسی قرار گرفته باشد؛ به‌گونه‌ای که آب اقیانوس به داخل زیردریایی راه پیدا نمی‌کند و هوای داخل آن نیز به اقیانوس نفوذ نمی‌کند. در واقع، خطیئه سراسر وجود انسان را محاصره می‌کند.

وی افزود: علامه می‌فرماید: احاطه خطیئه موجب می‌شود که راه نجات بر انسان محاط بسته شود؛ گویی خطیئه تمام اطراف وجود او را محاصره کرده و هیچ راه و روزنه‌ای برای ورود هدایت باقی نگذاشته است. اما اگر در قلب او اندکی ایمان وجود داشته باشد یا برخی صفات و ملکات نیکو، مانند انصاف و خضوع در برابر حق، در او باقی مانده باشد، امکان نفوذ هدایت و سعادت به وجود او وجود خواهد داشت.

چه گناهی موجب احاطه کامل و خلود در جهنم می‌شود؟

امام جمعه خوی با استناد به توضیحات مرحوم شُبّر، علامه طباطبایی و آیت‌الله جوادی آملی اظهار داشت: این احاطه در حالتی است که گناه به شرک، کفر یا تکذیب آیات الهی منتهی شود؛ یعنی اساس اعتقادی انسان را از بین ببرد. بر اساس توضیح این بزرگان، این سیئه محاط در جایی است که جایگاه اعتقادی و توحیدی انسان آسیب اساسی ببیند؛ وگرنه اگر اصل توحید او همچنان پابرجا باشد، هنوز به مرحله «وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِیئَتُهُ» نرسیده است.

وی در همین زمینه به نکته تربیتی مهمی اشاره کرد و گفت: از همین‌جاست که اهمیت آموزش اصول دین از دوران کودکی روشن می‌شود. والدین عزیز نباید آموزش اصول دین به فرزندان را دست‌کم بگیرند. معلمان گرامی نیز باید در این زمینه کوشا باشند؛ زیرا پایه‌های اعتقادی انسان نقش مهمی در مسیر سعادت او دارند.

تجسم اعمال در آیات و روایات

حجت‌الاسلام قاسم‌خانی در ادامه به آیات ۳۸ و ۳۹ سوره مدثر اشاره کرد: ﴿کُلُّ نَفْسٍ بِمَا کَسَبَتْ رَهِینَةٌ إِلَّا أَصْحَابَ الْیَمِینِ﴾ و گفت: هر انسانی در گرو اعمالی است که انجام داده است، مگر اصحاب یمین. اگر انسان کار نیک انجام دهد، روح او در بند نمی‌افتد؛ بلکه آزادی و حریت بیشتری پیدا می‌کند. اما اگر عمل انسان سیئه باشد، گناه او را به دام می‌اندازد و دست و پای او را می‌بندد.

وی در ادامه به حکمت ۷ نهج‌البلاغه از امیرالمؤمنین علیه‌السلام اشاره کرد: «وَأَعْمَالُ الْعِبَادِ فِی عَاجِلِهِمْ نُصْبَ أَعْیُنِهِمْ فِی آجَالِهِمْ» و افزود: کردار بندگان در دنیا، فردا در پیش روی آنان جلوه‌گر است. نکته مهم این است که خود اعمال انسان به او داده می‌شود، نه صرفاً جزا و پاداش اعمالش!

حکایت شیخ بهایی و تجسم اعمال

امام جمعه خوی در بخش پایانی سخنان خود به حکایتی از شیخ بهایی رحمه‌الله درباره تجسم اعمال اشاره کرد و گفت: قاضی سعید قمی از مرحوم شیخ بهایی نقل کرده است که عارفی در اصفهان مشاهده کرد جوان خوش‌صورتی وارد قبر میت شد و سپس سگی وارد همان قبر شد. آن جوان که خود را «اعمال حسنه میت» معرفی کرد، گفت: آن سگ، اعمال بد و قبیح او بود که بر من غلبه کرد و مرا مجروح ساخت؛ زیرا اعمال قبیح او بیشتر و قوی‌تر از اعمال حسنه‌اش بود. شیخ بهایی پس از شنیدن این حکایت فرمود: این واقعه مؤید قول امامیه است که به تجسم اعمال و مصور شدن اعمال انسان به صورت‌های متناسب با آنها اعتقاد دارند.

انتهای خبر./

اخبار مرتبط

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha